Laat jonge kinderen regelmatig bewegen en voorkom langdurig stilzitten volgens de Gezondheidsraad
Hoeveel beweging heb je nodig voor een goede gezondheid? Lees wat het beweegadvies van de Gezondheidsraad zegt over verschillende leeftijden, spierkracht, balans en langdurig zitten.
Hoeveel moet je bewegen om gezond te blijven? Het beweegadvies van de Gezondheidsraad maakt onderscheid tussen kinderen, volwassenen en ouderen. De richtlijnen geven een minimum voor een goede gezondheid, maar zijn geen examen dat je dagelijks moet halen. Elke stap van niet bewegen naar iets meer bewegen telt mee.
In dit artikel lees je hoeveel beweging per leeftijd wordt geadviseerd, wat matig en zwaar intensief bewegen betekent en hoe je spierversterking, balans en minder zitten een plek geeft in je dag.
Wat zegt het beweegadvies van de Gezondheidsraad?
De Nederlandse beweegrichtlijnen zijn in 2017 opgesteld door de Gezondheidsraad, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ze beschrijven niet alleen hoeveel je moet bewegen, maar ook welke soorten beweging bijdragen aan een goede gezondheid.
De basis is eenvoudig:
- Bewegen is goed, meer bewegen is beter.
- De richtlijnen zijn een minimum, geen maximum.
- Verspreid inspanning over meerdere dagen als dat bij je leven past.
- Combineer inspanning met spier- en botversterkende activiteiten.
- Voorkom dat je lange perioden achter elkaar stilzit.
Voor jonge kinderen van 0 tot 4 jaar bestaat geen concrete Nederlandse beweegrichtlijn. De Gezondheidsraad adviseert voor deze groep gebruik te maken van de beweegadviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Regelmatig bewegen en weinig langdurig stilzitten zijn belangrijk voor hun gezondheid en ontwikkeling.
Hoeveel moeten kinderen bewegen?
Kinderen van 0 tot 4 jaar
Voor baby’s, peuters en kleuters jonger dan 4 jaar ligt de nadruk op regelmatig bewegen en het beperken van langdurig stilzitten. Er is onvoldoende onderzoek om voor deze leeftijdsgroep een concrete Nederlandse norm vast te leggen. Daarom wordt verwezen naar de beweegadviezen van de WHO.
Praktisch betekent dit dat je ruimte maakt voor bewegen dat past bij de ontwikkeling van je kind. Denk aan spelen op de grond, kruipen, lopen, klimmen en buiten spelen. Wissel rustige momenten af met actieve momenten en voorkom dat een jong kind lange tijd achter elkaar stilzit.
Kinderen van 4 tot 18 jaar
Voor kinderen en jongeren van 4 tot 18 jaar gelden deze hoofdlijnen:
- Beweeg iedere dag minstens een uur matig of zwaar intensief.
- Doe minstens drie keer per week activiteiten die spieren en botten versterken.
- Voorkom veel stilzitten.
- Meer, vaker of intensiever bewegen kan extra gezondheidsvoordeel geven.
Een uur bewegen hoeft niet uit één sporttraining te bestaan. Fietsen naar school, buitenspelen, wandelen, rennen, dansen en sporten kunnen samen bijdragen aan het dagelijkse totaal. Kies activiteiten die passen bij de leeftijd en waar het kind plezier aan beleeft. Dat maakt de kans groter dat bewegen een gewoonte wordt.
Wat is het beweegadvies voor volwassenen?
Voor volwassenen is het advies om per week minstens 150 minuten matig of zwaar intensief te bewegen. Verdeel die inspanning over verschillende dagen. Voeg daarnaast minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten toe. Ook voor volwassenen geldt: voorkom veel en langdurig zitten.
Je hoeft die 150 minuten niet op dezelfde manier in te vullen. Een stevige wandeling, fietsen naar je werk, tuinieren of een sport waarbij je ademhaling en hartslag merkbaar versnellen kan meetellen als matig intensief. Zwaardere voorbeelden zijn onder meer wielrennen, touwtjespringen, fitness, tennis en voetbal.
Wil je de richtlijnen vertalen naar je eigen week? Begin dan met een overzicht van je vaste beweegmomenten. Kijk daarna waar je korte stukken kunt toevoegen, bijvoorbeeld door een deel van een reis te fietsen, een wandeling in te plannen of staand werk af te wisselen met lopen. Op Momotion lees je ook meer over beweegrichtlijnen uitgelegd en de vertaling naar haalbare keuzes.
Wat verandert er voor ouderen?
Voor ouderen geldt in de basis hetzelfde advies als voor volwassenen:
- minstens 150 minuten per week matig of zwaar intensief bewegen, verspreid over meerdere dagen;
- minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten;
- veel stilzitten voorkomen;
- balansoefeningen toevoegen.
Balansoefeningen helpen je om je evenwicht te oefenen terwijl je staat of beweegt. Voorbeelden zijn op één been staan, voet voor voet over een lijn lopen of een voorwerp van de grond oprapen. Ook yoga kan een vorm van balansoefening zijn.
De mogelijkheden verschillen per persoon. Heb je weinig ervaring met bewegen, begin dan rustig en kies een vorm waarbij je controle houdt. Beweegadvies ouderen helpt je om beweging, kracht en balans stap voor stap in het dagelijks leven te verwerken.
Hoe herken je matig en zwaar intensief bewegen?
De intensiteit zegt iets over hoeveel inspanning een activiteit vraagt. De richtlijnen vragen om ten minste matig intensief bewegen.
| Intensiteit | Wat merk je? | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Licht | Je hartslag en ademhaling veranderen nauwelijks. | Koken, strijken, staand werken of rustig voor een kind zorgen. |
| Matig | Je hartslag en ademhaling gaan omhoog, maar praten blijft mogelijk. | Wandelen met de hond, fietsen naar het werk, tuinieren of actief gamen. |
| Zwaar | Je ademt zwaar of hijgt en praten wordt lastig. | Wielrennen, touwtjespringen, fitness, tennis of voetbal. |
Gebruik deze indeling als praktische aanwijzing, niet als exacte meting. Hetzelfde tempo kan voor de ene persoon licht zijn en voor de andere persoon matig of zwaar. Je conditie, leeftijd en gezondheid spelen mee.
Waarom zijn kracht en botten onderdeel van de richtlijnen?
Alleen wandelen of fietsen is niet het hele beweegadvies. De Gezondheidsraad adviseert daarnaast activiteiten die spieren en botten versterken.
Spierversterkende activiteiten richten zich op kracht, vermogen, uithoudingsvermogen en de omvang van spieren. Voorbeelden zijn zwemmen, aquarobics, fietsen, spinning, fitness en krachttraining met je eigen lichaamsgewicht.
Botversterkende activiteiten belasten het lichaam met kracht of met het eigen gewicht. Wandelen, traplopen, hardlopen, springen en dansen zijn voorbeelden. Voor kinderen ligt het advies op minstens drie keer per week. Voor volwassenen is minstens twee keer per week het uitgangspunt. Ouderen combineren deze activiteiten met balansoefeningen.
Je kunt kracht en botbelasting vaak in één moment combineren. Denk aan traplopen, een training met lichaamsgewicht of een actieve buitensessie. Bouw rustig op als je dit nog niet gewend bent en kies oefeningen die passen bij jouw mogelijkheden.
Hoe voorkom je langdurig zitten?
De richtlijnen gelden niet alleen voor sport. Ze vragen ook aandacht voor zittend gedrag. Zitten omvat bijvoorbeeld televisie kijken, lezen, gamen, reizen in het openbaar vervoer en andere activiteiten waarbij je weinig energie gebruikt. Slapen valt hier niet onder.
Maak langdurig zitten zichtbaar in je dag. Zet bijvoorbeeld een herinnering om even op te staan, loop tijdens een telefoongesprek of haal drinken op in plaats van het binnen handbereik te zetten. Op een werkdag kun je vergaderen tijdens een wandeling, de trap nemen of elk uur kort van houding veranderen.
Kleine aanpassingen vervangen niet altijd een volledige sportactiviteit, maar ze helpen wel om minder lang achter elkaar stil te zitten. Wie meer ideeën zoekt, vindt praktische voorbeelden voor meer bewegen zonder sporten.
Wat als je de beweegnorm niet haalt?
Zie de richtlijnen als richting, niet als reden om niets te doen. Volgens de uitleg bij de richtlijnen heeft bewegen ook positieve effecten wanneer je nog onder het minimum blijft. De stap van helemaal niet bewegen naar een beetje meer bewegen kan al waardevol zijn. Daarna kun je rustig uitbreiden door vaker, langer of intensiever te bewegen.
Een haalbare opbouw kan er zo uitzien:
- Kies één vast moment waarop je deze week beweegt.
- Maak dat moment kort genoeg om vol te houden.
- Voeg na een tijdje een tweede moment toe.
- Wissel inspanning af met kracht, botbelasting of balans.
- Kijk elke week wat goed ging en wat eenvoudiger kan.
Heb je een beperking, dan gelden de beweegrichtlijnen ook, maar kunnen aanpassingen nodig zijn om activiteiten op jouw mogelijkheden af te stemmen. Bij gezondheidsklachten, pijn of twijfel is het verstandig om advies te vragen aan een passende zorg- of beweegprofessional.
Veelgestelde vragen over het beweegadvies van de Gezondheidsraad
Hoeveel minuten moet een volwassene per week bewegen?
Volwassenen krijgen het advies om minstens 150 minuten per week matig of zwaar intensief te bewegen, verspreid over meerdere dagen. Voeg minstens twee keer per week spier- en botversterkende activiteiten toe en voorkom veel stilzitten.
Geldt de norm van 150 minuten ook voor kinderen?
Nee. Voor kinderen van 4 tot 18 jaar geldt het advies om iedere dag minstens een uur matig of zwaar intensief te bewegen. Daarnaast zijn minstens drie momenten per week met spier- en botversterkende activiteiten gewenst.
Wat is het advies voor kinderen jonger dan 4 jaar?
Voor kinderen van 0 tot 4 jaar zijn er geen concrete Nederlandse beweegrichtlijnen. De Gezondheidsraad adviseert om de beweegadviezen van de WHO te gebruiken. Regelmatig bewegen en langdurig stilzitten beperken staan centraal.
Moet ik iedere dag sporten om aan de richtlijnen te voldoen?
Nee. De richtlijnen vragen voor volwassenen om minstens 150 minuten inspanning per week, verspreid over meerdere dagen. Die tijd kan bestaan uit verschillende activiteiten, zoals wandelen, fietsen, tuinieren en sport. Daarnaast zijn spier- en botversterkende activiteiten nodig.
Telt wandelen mee als bewegen?
Ja, wandelen kan meetellen wanneer de intensiteit matig is. Bij matige inspanning stijgt je hartslag en ademhaling, terwijl praten nog mogelijk blijft. Het tempo en de inspanning verschillen per persoon.
Conclusie
Het beweegadvies van de Gezondheidsraad draait om meer dan één sportmoment. Kinderen hebben dagelijks beweging nodig, volwassenen en ouderen streven naar minstens 150 minuten per week, en spierkracht, botbelasting, balans en minder zitten horen erbij. Begin waar je nu bent, kies een haalbare stap en bouw rustig verder. Zo wordt de beweegrichtlijn een praktisch hulpmiddel voor je dagelijks leven, geen onhaalbare drempel.